Bugün Bilgiustam'da yayınlanan yazım. Faydalı olması dileklerimle, iyi okumalar..
DUYGUSAL İFADE KADIN LİDERLERİ DAHA ETKİN KILIYOR
Size
“Lider nasıl olmalıdır?” diye sorulsa zihninizde sadece bilgi düzeyi ve çalışma
tecrübesinin yüksekliği değil bir takım kişilik özelliklerini de içeren bir
şema gelecektir. Bu şemalar kültüre göre değişebilmektedir. O yüzdendir ki
ataerkil toplumlarda cinsiyetçi şemalar hakimdir.
Kadın liderler, etkili liderlik için
kendilerini "fazla duygusal" olarak nitelendiren cinsiyetçi
klişelerle sıklıkla savaşmak durumundadır. Şaşırtıcı yeni bir araştırma
ise, sakin ve mutlu duyguları ifade ettiklerinde kadınların erkeklerden daha
etkili liderler olarak algılandığını gösteriyor. Bu etki en çok bir
organizasyondaki en üst pozisyonlardaki liderler için belirgindir.
UC Riverside'da(Kaliforniya
Üniversitesi) psikoloji profesörü Thomas Sy ve Drexel Üniversitesi'nde yönetim
bilimi profesörü Daan van Knippenberg tarafından yürütülen çalışma, liderler
tarafından sergilenen duygu türleri için prototipleri inceleyen ilk çalışmadır
ve insanların lider etkinliğini değerlendirirken örtük liderlik duyguları
teorilerini kullandıkları sonucuna varmaktadır.
Genel olarak yapılan bilimsel araştırmalar
kişilik özelliklerinin lider ve liderlik sürecini etkilediğini göstermektedir.
Literatürde liderlik örtük (implicit) ve açık (explicit) teorilerle
incelenmektedir. Açık teori, liderin davranışlarının gözlenmesi ve değerlendirilmesine
dayanırken örtük teori, liderliğin kavramsal yapısını keşfeder. Örtük liderlik
yaklaşımı, liderin tanımıyla ilgili kavramsal yapının varlığı ve bir liderin
insanların zihninde ne olması gerektiği ile ilgili öngörüde bulunur. Örtük
liderlik teorisine göre bireylerin zihinlerinde lider ifadesine ilişkin bazı
düşünceler barınmaktadır.
Sy ve Knippenberg’in çalışmasında, örgüt
liderlik teorileri olarak bilinen bilişsel liderlik prototipleri iyi
çalışılmıştır. Araştırmalar sürekli olarak etkili liderlerin diğer
niteliklerinin yanı sıra zeki, dinamik ve karizmatik olarak görüldüğünü ortaya
koyuyor. Bireyler, erkeklerin bu niteliklere kadınlardan daha fazla sahip
olduklarına yönelik bir algıya sahip.
Bazı duygusal ifade türlerinin liderin etkililiğine ilişkin algıları yaygın
olarak azaltabileceği anlaşılmaktadır. Liderlik üzerine çalışan bir
organizasyon psikoloğu olan Sy, insanların liderlere nasıl tepki verdiklerini
etkileyen örtük duygusal prototipleri veya şemaları olup olmadığını merak etti.
Van Knippenberg ile, katılımcılardan liderlerin ne tür duygular
hissettiğini ve ifade ettiğini açıklamalarını isteyen bir dizi çalışma
tasarladı. Sonuçlar, liderlikle ilgili altı duygusal şema ortaya çıkardı.
Üçü-neşe, sakinlik, özsaygı-etkili liderlikle ilişkilendirildi. Diğer üçü-
öfke-korku-pişmanlık-etkisiz liderlikle ilişkilendirildi.
Sy,”Liderler de dahil olmak üzere her rolün ifade edilmesi gereken
duyguları vardır. Etkili olmak için liderler duygusal emek göstermelidir” diyor.
”Araştırmamızda şaşırtıcı olan, kadınların daha etkili olarak
derecelendirilmesiydi ve bu, örtük liderlik duyguları teorileri ile açıklanabilir”
diye sözlerine ekliyor.
Erkeklerin olumsuz duyguları
ifade etme konusunda daha fazla özgürlüğe sahip olmasına rağmen Sy ve van
Knippenberg, kadınların olumsuz duyguları ifade etmedikleri zaman daha etkili
görüldüğünü buldular.
Liderlik duygularının örtük
teorileri, en yüksek yönetim seviyelerindeki liderler için liderlik etkinliği
algıları üzerinde en fazla etkiye sahipti. Üstelik, olumsuz duyguların ifadesi,
alt kademedeki liderlerle karşılaştırıldığında üst düzey liderlerin
etkinliğini, onlar kadar zayıflatmadığı görüldü. Hem erkek hem de kadın alt
kademedeki liderler duygularını ifade ettikleri için cezalandırıldılar.
Sy, “Bir liderle düzenli
olarak etkileşim kurduğumuzda, doğrudan patronumuz veya amirimiz gibi,
etkinliklerini değerlendirmek için yeterli ve ilk elden bilgiye sahibizdir”
diyor. “Ancak, genellikle en üst düzeydeki liderlerle çok az iletişimiz var ve
onlar hakkında daha az bilgimiz var. Bu nedenle şemalara güvenme eğilimindeyiz.
Şemalar güçlüdür. Verilerin yokluğunda bile davranışlarımızı şekillendirirler”
şeklinde araştırma sonuçlarını yorumluyor.
Örgüt liderlik duyguları
teorilerine göre, olumlu sonuçlarla ilişkili olumlu şemalar ve olumsuz
sonuçlarla ilişkili olumsuz şemalar lidere ilişkin etkinlik algılarını etkiler.
Sy’ın da vurguladığı gibi,
bilimsel araştırmalar bir liderin duygularının, takipçilerinin performansını
etkilediğini gösteriyor. Liderin duyguları bulaşıcıdır, takıma yayılır ve tüm
grubun etkinliğini etkiler.
Araştırma bulguları,
liderlerin etkinliğini en üst düzeye çıkarmak, ekip üyelerinin performansını ve
memnuniyetini arttırmak için duygularını yönetmelerine yardımcı olmakta ve
gelecekteki liderlik araştırmacıları için bir yol haritası sağlamaktadır.
Kaynaklar
https://www.sciencedaily.com/releases/2021/07/210727121302.htm
Thomas Sy, Daan Knippenberg, Duygusal
lider: Liderlik duyguları ve liderlik algılarının örtük teorileri, Örgütsel
Davranış Dergisi , 2021; DOI: 10.1002/iş.2543
Eroğluer, Kemal, Örtük Liderlik Üzerine Bir Analiz: İmalat
Sektörü Çalışanlarının Kişilik Özelliklerinin Liderlik Algılarına Etkisi,
Ege Stratejik Araştırmalar Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, 2014(105-147)
Yazar: NİL GÜREL
https://www.bilgiustam.com/duygusal-ifade-kadin-liderleri-daha-etkin-kiliyor/