Yapay Zeka Çağında Kimlik Hırsızlığı: Çocuklar Neden Zayıf Halka?
Akademik Analizle Çözüm: Çocuğun Siber Güvenliğinde Anne ve
Babanın Rolü
Yapay Zeka ve Dijitalleşme Çağında Ebeveynlik: Çocuklarımızın
Siber Güveliğini Nasıl Sağlarız: NİL GÜREL’den Akademik Bir Analiz ve Çözüm
Önerileri
Yapay zeka ve dijitalleşme ile üretim, iş süreçleri ve
eğitim faaliyetleri kolaylaşmakla birlikte siber güvenliğin tehlikeye
girmesi ve beraberinde gelen maddi ve manevi kayıplar yıkıcı
olabilmektedir. Özellikle çocuklar zayıf bir halka olarak
görülerek siber zorbalığa daha çok uğrayabilmektedir. Yapılan
bilimsel çalışmalara göre çocukların yüzde 20’si siber zorbalığa
uğramaktadır. Çevrimiçi ortamlarda çocuklara yönelik riskler arasında sextortion,
grooming, taciz, deepfake içerikler ve kimlik hırsızlıkları yer
alıyor.
İnternet Ortamında Çocuklarımızı Nasıl Koruyabiliriz?
İnternet bağımlılığının uyuşturucu bağımlılığı kadar
tehlikeli olduğunu çocuklarımıza anlatmamız gerekiyor. Öncelikle
kendimize de ayna tutmalıyız. İnternette ne kadar süre geçirdiğimizi kendimize
sormalıyız. Unutmamalıyız ki bizim ekran bağımlılığımız da
çocuklarımızı olumsuz etkileyecektir.
Biz gerçek hayatta çocuklarımıza güven, otonom, özerklik verebilirsek,
onlarla bağ kurarsak eksiklik hissedip sanal aleme bağımlılık geliştirmezler.
Çocuklarımız dijital yerli. Çocuğun internet erişimini tamamen kısıtlamak
yerine dengeli bir kısıtlama yapılmalı. Ekran savaşından
ziyade çocukla birlikte karar verdiğimiz etkinlikler yapmalıyız. Çocuğun
interneti üretim odaklı kullanması teşvik edilmeli. Hochschild’ın
“Duygusal Emek” kavramından yola çıkarak analiz edildiğinde yapılan en büyük
hatalardan biri çocuk öfke nöbetleri geçirdiğinde teknolojinin duygusal
emzik olarak verilmesidir.
İdeal Kimlik ve Teknoloji Kullanımı
İdeal kimlik oluşturma, teknoloji kullanımının
nedenlerinden biridir. Çocuklara seçme özgürlüğü verilmezse tüketim
odaklı teknolojiye yönelir ve mutluluğu orada arar. Böylece çocuk
büyük ölçüde internette kalır ve bu da güvenlik riskini arttırır.
Çocukların internette kalma süresi arttıkça siber zorbalığa uğrama
ihtimali artmaktadır.
Cihazların Güvenliğini Sağlamak
İnternete dayalı olmayan oyunlar daha güvenilirdir. Cihazlarda
güncelleştirme yapmak çok önemlidir. Güncelleştirme yapılmayan
cihazlarda çok farklı açılardan zafiyetler ortaya çıkabiliyor. Güçlü
şifreler kullanılmalıdır.
Çocuklara uygun arayüz ve platformların kullanılması önem
taşımaktadır. Seçtiğimiz platformu çocuk kullanırken test etmeliyiz. Kişisel
bilgilerin dijital platformlarda paylaşılmaması gerekir. Çocuk
uyarılmalı ve etik değerleri içselleştirmesi sağlanmalıdır.
Çocuğun empatik iletişim kurabilmesi önemlidir. Aksi halde
çocuk, zarar veren bir hacker hâline gelebilir. Ayrıca çocuk;
annesi, babası veya öğretmenleri tarafından çok yargılanıyorsa değer ve
ilgi görmek için siber zorbalığa başvurabilir. Bu nedenle suçlayıcı dil
kullanmak doğru değildir.
Bilinçli ve Eğitimli Anne ve Babaların Önemi
Sahte içerikleri çocuğa tanıtmak, hacker gibi
düşünmesini sağlamak ve korunma yollarını birlikte değerlendirmek etkili bir
yöntemdir. Yapay zeka ve dijitalleşmenin olumsuz örneklerini aile sohbetlerine
dahil etmek de yararlıdır. Çocukları bilinçlendirmek kritik bir
husustur. Bu nedenle ebeveynlerin siber güvenlik uzmanlarını
takip etmesi, eğitimler alması ve okumalar yapması önemlidir. Önce
ebeveyn bilinçlenmeli ki çocuk bilinçlenebilsin.
Çocuğumuzun Siber Zorbalığa Uğradığını Nasıl
Anlayabiliriz?
Kendi sınırlarını koruyamayan çocuklar daha kolay zorbalığa
uğrayabilmektedir. Çocuk internette vakit geçirdikten sonra ruh hali
değişiyorsa, içine kapanıyorsa siber zorbalık ihtimali dikkate
alınmalıdır.
Amerikan Pediatri Derneğine göre çocuklar 2 yaşına kadar teknoloji ile
tanıştırılmamalıdır. Bazı uzmanlar ideal yaşın 3 yaş olduğunu
belirtmektedir.
Sonuç
Çocuğumuza ilgi göstermek, güven vermek,
yargılamamak ve suçlamamak, onun internette olumsuz durumlara maruz kalma
riskini azaltacaktır. Cihaz ve internet güvenliğini sağlamak, güçlü şifreler
kullanmak önemlidir ancak en büyük çözüm çocuğumuzla empatik iletişim
kurmaktır.
Yapılan çalışmalara göre çocuğa siber saldırıda bulunacak kişi (siber avcı),
çocuklara önce şu iki soruyu yöneltmektedir:
- Şu
anda odada yalnız mısın?
- Ailen
internette neler yaptığını biliyor mu?
Odasında yalnız olmadığını ve ailesinin internetteki
faaliyetlerinden haberdar olduğunu söyleyen çocuğa siber avcı yaklaşmamaktadır.
Dolayısıyla çocuklarımızın siber güvenliğini sağlamak ebeveynlerin
sorumluluğundadır. En güçlü koruma kalkanı, çocukla doğru
iletişim kurabilen anne ve babadır.
Yazar: NİL GÜREL
Bağımsız Akademisyen, Araştırmacı, Yazar
İletişim Bilimleri ve Sağlık Yönetimi Uzmanı, MSc
https://euhaber.com/haber/yapay-zeka-caginda-kimlik-hirsizligi-cocuklar-neden-zayif-halka