Hasarlı veya hassas bir dişle soğuk bir şeyi ısırmak, özellikle
dayanılmaz bir ağrı türünü tetikleyebilir, ancak bilim adamları bu ağrı
sinyalinin nasıl iletildiğini hiçbir zaman tam olarak anlayamadılar. Son
yapılan çalışmada bir ana şüphelinin TRPC5 adlı bir protein olduğunu ortaya
koydular. Peki TRPC5 proteini nedir ve ağrıya nasıl sebep oluyor birlikte inceleyelim.
TRPC5 Proteini Nedir?
Geçici reseptör proteini 5 olarak da bilinen kısa geçici reseptör
potansiyel kanalı , insanlarda TRPC5 geni tarafından kodlanan bir proteindir.
TRPC kanalları, insanlarda drosophila TRP kanalları ile en yakından ilişkili
kanalların alt ailesini oluşturur. Memeli beynindeki baskın TRPC kanalları TRPC
1,4 ve 5'tir ve hipokampus , prefrontal korteks gibi kortikolimbik beyin
bölgelerinde yoğun şekilde ifade edilirler.
TRCP5 proteini, diş minesinin hemen altında dentin kabuğunu
oluşturan dişlerin içindeki odontoblast adı verilen hücrelerde
bulunur . Odontoblastlar dişin şeklini
destekler. Araştırmacıların keşfettiği gibi, bu hücreler aynı zamanda
soğuk algılayıcılar olarak da görev yapıyor.
TRPC5 , kalsiyum gibi kimyasalların belirli koşullar altında hücre zarları yoluyla
sinyallenmesine izin veren bir ağ geçidi olan iyon kanalıdır. Böylece soğuğa
tepki verirler.
Dişlerdeki ağrı veya aşırı duyarlılığa yardımcı olmak için bu bulgulara
dayanarak yeni tedaviler geliştirilebilir. Sakız yoluyla veya doğrudan dentine uygulanan
şeritler yoluyla iletilebilmesi olasıdır.
Soğuk
Algılama Nasıl Bloke Olur?
Massachusetts General Hospital'dan patolog Jochen Lennerz in de vurguladığı gibi diş ağrısını
önlemek için soğuk algılama işlemine artık nasıl müdahale edilebileceğinin
bilinmesi çok fayda sağlayacaktır.
Daha önce TRPC5'i potansiyel bir sıcaklık sensörü olarak tanımlayan
araştırma ekibi, farelerle yapılan deneylerde TRPC5'i kodlayan genden yoksun
olan farelerin dişlerinin soğuğa maruz kalmasına normal şekilde tepki
vermediğini buldu. Protein iyon kanallarını bloke etmek için kimyasalların
kullanılması da aynı etkiye sahipti.
Deney farelerle yapılmış olmakla birlikte insan dişinin detaylı
analiziyle aynı algılamanın insanda da mevcut olduğu anlaşılmıştır. Çıkarılan
insan dişlerinin yakın bir analizi yapıldı.
Buna göre dişler dekalsifiye edildiler, sonra bir epoksi reçinesine
kondular, sonra dikkatlice dilimlendiler. Odontoblast hücrelerinde aynı TRPC5
kanallarını ortaya çıkardı. Sonuç, aynı algılamanın insan dişlerinde de
gerçekleştiğini ortaya koymuştur.
TRPC5 proteini vücudun başka yerlerinde bulunur ve daha önce soğuğu
hissettiği ve belirli biyolojik eylemleri tetiklediği
gösterilmiştir. Şimdi, dişlerdeki odontoblastların içinde de çalıştığını
biliyoruz ve bu, dişlerinde tedavi edilmemiş çürüklerle yaşayan yaklaşık 2,4
milyar insan için biraz rahatlama anlamına gelebilir.
TRPC5
Proteiniyle Yeni Diş Tedavisine
Araştırmacılar, soğuğa duyarlılığın, dişin daha fazla zarar görmesini
önlemeye yardımcı olmak için vücuda bir uyarı sinyali olabileceğini öne
sürüyorlar . Odontoblast hücreleri soğukta daha aktif hale geliyor, sıcaklıkta
bir düşüş, genellikle dişin daha fazla ağrıya maruz kalması anlamına geliyor.
Ağrıyı azaltmada karanfil yağı oldukça etkili. Karanfil yağı, diş ağrısı
tedavisi olarak yüzyıllardır kullanılmaktadır. İnsanların hassasiyeti
azaltmak için geleneksel olarak bu yağı kullanmasına şaşmamalı. Çünkü karanfil
yağının aktif maddesi ojenoldür ve TRPC5'i bloke eder. Hassasiyeti kalıcı
olarak azaltmanın yeni yolu olarak TRPC5 proteinini engellemeye yönelik
tedaviler umut verici görünüyor.
Dişlerimizdeki çürüklere rağmen rahatlıkla dondurma yiyebileceğimiz
günler yakın görünüyor ne dersiniz:)
TRPC5 Proteinin diş ağrısıyla ilişkisine yönelik yeni bilimsel
çalışmanın içerik, bulgu ve sonuçlarını merak ediyorsanız aşağıdaki linke
tıklayınız:
https://advances.sciencemag.org/content/7/13/eabf5567
Kalsiyumun çok yönlü işlevselliğinde TRPC iyon kanallarının rolüne
ilişkin ileri okuma için de aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz:
https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/842130
Kaynaklar:
https://en.wikipedia.org/wiki/TRPC5
https://www.sciencealert.com/scientists-now-know-why-cold-causes-tooth-pain-and-how-to-stop-it
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder